Yüzyıldan itibaren vatan savunmasında aktif rol alan Türk kadınları, halk arasında “Kara Fatma” adıyla anılmaya başlanmıştır. Bu ad, yalnızca bir lakap değil; cesaretin, fedakârlığın ve millet uğruna göze alınan her türlü bedelin simgesi hâline gelmiştir. Milliyetçilik düşüncesinin güçlenmesiyle birlikte ideal Türk kadını, gerektiğinde cepheye koşan, vatanı için savaşan ve hiçbir fedakârlıktan kaçınmayan bir karakter olarak tasvir edilmiştir.
Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı yıllarında Türk kadını cephe gerisinde ve cephede önemli görevler üstlenmiş; Milli Mücadele döneminde ise bu rol daha da belirginleşmiştir. Anadolu’nun dört bir yanında silaha sarılan, lojistik sağlayan ve direnişi örgütleyen kadınların ortak adı artık Kara Fatma olmuştur.
Milli Mücadele denildiğinde Kara Fatma adıyla özdeşleşen ilk isim ise Fatma Seher Erden’dir. Hayatına dair farklı anlatımlar bulunsa da o, kendisini “Anadolu’daki Kara Fatmaların en güçlüsü” olarak tanımlamıştır. Kara Fatma lakabı, bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine verilmiştir.
Fatma Seher Hanım, Milli Mücadele’de gönüllü milis kuvvetlerine komutanlık yapmış; Bolu’dan İzmit’e, Afyon’dan Bursa’ya kadar pek çok bölgede kurtuluş hareketlerine fiilen katılmıştır. Büyük Taarruz’un ardından üsteğmen rütbesiyle ordudan emekliye ayrılmıştır. Devlet tarafından kendisine bağlanan maaşı dahi Türk Kızılay’a bağışlamış; ne yazık ki hayatının son yıllarını büyük maddi sıkıntılar içinde geçirmiştir.
Kara Fatma, yalnızca savaş meydanlarında düşmana korku salan bir figür değil; aynı zamanda ailesine bağlı, çocuklarına karşı şefkatli, fedakâr bir anne ve eş olarak da dönemin “örnek Türk kadını” anlayışını temsil etmiştir. Meşrutiyet döneminde şekillenmeye başlayan bu kadın modeli, Cumhuriyet sonrası ideal kadın algısının oluşmasında da etkili olmuştur.
Fatma Seher Erden Hakkında Kısa Bilgiler
Doğum: 1888 – Erzurum
Ölüm: 2 Temmuz 1955 – İstanbul
Mezarı: Kulaksız Mezarlığı, İstanbul